خانه | دیوان حافظ | غزلیات | غزل ۲۴۷- صبا ز منزل جانان گذر دریغ مدار

غزل ۲۴۷- صبا ز منزل جانان گذر دریغ مدار

صبا ز منزل جانان گذر دریغ مدار وز او به عاشق بی‌دل خبر دریغ مدار
به شکر آن که شکفتی به کام بخت ای گل نسیم وصل ز مرغ سحر دریغ مدار
حریف عشق تو بودم چو ماه نو بودی کنون که ماه تمامی نظر دریغ مدار
جهان و هر چه در او هست سهل و مختصر است ز اهل معرفت این مختصر دریغ مدار
کنون که چشمه قند است لعل نوشینت سخن بگوی و ز طوطی شکر دریغ مدار
مکارم تو به آفاق می‌برد شاعر از او وظیفه و زاد سفر دریغ مدار
چو ذکر خیر طلب می‌کنی سخن این است که در بهای سخن سیم و زر دریغ مدار
غبار غم برود حال خوش شود حافظ تو آب دیده از این رهگذر دریغ مدار

 

غزل ۲۴۷

درباره حافظ

خواجه شمس‌الدین محمد بن بهاءالدّین حافظ شیرازی (حدود ۷۲۷ – ۷۹۲ هجری قمری برابر با ۷۰۶ - ۷۶۹ هجری شمسی)، شاعر بزرگ سدهٔ هشتم ایران (برابر قرن چهاردهم میلادی) و یکی از سخنوران نامی جهان است. بیش‌تر شعرهای او غزل هستند که به‌غزلیات حافظ شهرت دارند. گرایش حافظ به شیوهٔ سخن‌پردازی خواجوی کرمانی و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است او از مهمترین تأثیرگذاران بر شاعران پس از خود شناخته می‌شود. در قرون هجدهم و نوزدهم اشعار او به زبان‌های اروپایی ترجمه شد و نام او بگونه‌ای به‌محافل ادبی جهان غرب نیز راه یافت. هرساله در تاریخ ۲۰ مهرماه مراسم بزرگداشت حافظ در محل آرامگاه او در شیراز با حضور پژوهشگران ایرانی و خارجی برگزار می‌شود. در ایران این روز را روز بزرگداشت حافظ نامیده‌اند.

۳ دیدگاه

  1. mamnun az baranami ke inja gozashtin khaili zibast makhusasan inke suti ham hast
    tavakoli-moscow

  2. معاني لغات غزل( 247)

    منزل:جايگاه ونزول و اقامت كاروان.

    جانان:محبوب.

    گذر:گذشتن ، در اينجا به معناي وزيدن.

    دريغ مدار:مضايقه مكن.

    بيدل: دل از دست داده .

    به كام بخت:مطابق آرزو ، به مراد طالع .

    حريف عشق:طرف وهمدم عشق.

    ماه نو: هلال ، كنايه از نوجوان بودن.

    ماه تمام:بدر، كنايه از جوان كامل عيار.

    سهل:آسان ، خوار و بي ارزش ، ناچيز.

    اهل معرفت:عارفان.

    ايمن مختصر:اين اندك بي مقدار، كنايه به ( نظر) بيت ماقبل

    .لعل نوشين:لب شيرين، لبشيرين لعل مانند

    .مكارِم:مكرمت ها ، بزرگواريها.

    به آفاق مي برد:به سراسر جهان اشاعه مي دهد.

    وظيفه:مقرري ، حقوق معين ماهيانه يا ساليانه.

    زادسفر:توشهسفر، خرج و هزينه مسافرت.

    ذكرخير: نام وشهرت نيك

    .سخن اين است:جان كلام در اين است.

    معاني ابيات غزل: (247)

    (1) اي نسيم صبا از وزيدن برمنزل محبوب ، مضايقه مكن و از اينكه خبري از محبوب براي عاشق دل از دست داده بياوري دريغ مورز

    .(2)ايگل به شكر آنكه به آرزوي دل خود رسيده و شكوفا شده يي بوي وصال را به وسيله نسيم ، به بلبل برسان .

    (3)آن زمان كه تو چون هلال ، نوجوان بودي من همدم و طالب عشق تو بودم اكنون كه چون بدر ، جوان برومندي شدي ( نظر لطف) خود را از من مگير.

    (4) دنيا و هر چه در آن است خوار و بي مقدار است از عارفان اين (نظرِ لطف) را مضايقه مكن.

    (5) اكنون كه لب لعل شيرينت سرچشمه شيريني هاست ، سخن بگوي و شكر خود را از اين عاشق كه به مانند طوطی خواستارآن است دريغ مكن .

    (6) شاعر ، خبر بخشش و بزرگواريها ي تورا در جهان مي پراكند . مقرري و خرج سفررا از او مضايقه مكن .

    (7) جان كلام و منظور من اين است كه هر گاه تو طالب نام وشهرت نيك هستي ، در برابر ارزش سخن از پرداختن سيم وزر مضايقه مكن .

    (8) حافظ ، گرد و غبار غم و اندوه از ميان رفته و حالت روبه بهبودي خواهد گذاشت. از ريختن اشك در اين راه كوتاهي مكن.

    شرح ابيات غزل(247)

    وزن غزل: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات

    بحر غزل: مجتث مثمن مخبون مقصور

    *

    خـ,اقاني:

    پـيـام دوست ، نــسـيم سـحـر دريـغ مـدار بيا زگوشه نشينان خبر دريغ مدار

    عراقي: (باقافيه ديگر)

    نظـر زحـال مـن نـاتـوان دريـغ مــــــدار نظـاره رخـت ار عاشقان دريغ مدار

    خواجو : (با قافيه ديگر)

    مسيح وقتي ازين تن خسته ، دم دريغ مدار ز پا در آمدم از من قدم دريغ مدار

    *

    اين غزل را حافظ در هنگام قطعي شدن حكم تبعيدش، در شيراز برای شاه يحيي سروده و براي او به يزد ارسال داشته و نظر خوانندگان محترم را به صفحة 80 اين كتاب( چرا حافظ به يزد تبعيد شد ) جلب مي نمايد. انگيزه سرودن اين غزل طلب كمك و استعانت و گرفتن هزينه سفر برايرفتن به شهر تبعيد ، يعني يزد بوده است كه به طور مفصل، شرح ابيات اين غزل در صفحه 81 آمده و نيازي به تكرار نيست .

    همچنين يادآور مي شود كه حافظ پيش از فرستادن اين غزل ، براي شاه يحيي غزل معروف :

    اي فروغ حسن از روي خندان شما آب روي خوبي از چاه زنخدان شما

    را براي شاه يحيي مي فرستد كه شاه يحيي به سبب احتياط و ملاحظه شاه شجاع بدان وقعي نمي نهد . پس از آن حافظ به گمان اينكه شاه يحيي به مفاد ايهامات و اشارات در آن طور كه بايد پي نبرده است، براي بار دوم اين غزل را عبارتي صريح تر سروده و ارسال مي دارد كه شرح غزلاولي در صفحات 76-80 اين كتاب و در همين فصل ( چرا حافظ به يزد تبعيد شد ) نيزآمده است و نظر خوانندگان محترم را بدان معطوف مي دارد.
    شرح جلالی بر حافظ – دکتر عبدالحسین جلالی

  3. salam
    finglish ra test mikonam . . . kav nakard

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به صورت خودکار کلمات فینگلیش را به فارسی تبدیل کن. در صورتی که می‌خواهید انگلیسی تایپ کنید Ctrl+g را فشار دهید.