غزل ۲۴۹- ای صبا نکهتی از خاک ره یار بیار

البته اکثر ابیات این غزل را استاد شجریان در آلبوم پیام نسیم (ابوعطا) به صورت آواز خوانده است که اجرایی بسیار زیباست.

حضرت حافظ در بسیاری از اشعارش از دلبر یا دلبران قدرتمند یاد می کند و به مدح آنها می پردازد. این دلبران می توانند شاهان یا وزیران یا دولتمندان قدرتمند باشند که مانند حافظ سعه صدری در مواجهه با باورها و عقاید داشتند و به عشق ورزی به عنوان یک آیین، پای بند بودند.حافظ حتی گاهی به اشتباه به این دلبران عشق می ورزید اما امید به حضور چنین دلبرانی را از یاد نمی برد.از نظر او این دلبران از گذشته تا آینده همیشه بوده اند و حضور خواهند داشت و منجیان راه عاشقی خواهند بود.
ای صبا نکهتی از خاک ره یار بیار ببر اندوه دل و مژده دلدار بیار
ای باد صبا از خاکی که یار بر آن گام می نهد بوی خوشی بیاور و غم دل را ببر و مژده آمدن یار را بیاور .
نکته‌ای روح فزا از دهن دوست بگو نامه‌ای خوش خبر از عالم اسرار بیار
از دهان دوست پیغامی بده که روحبخش باشد و نوشته ای که حاوی خبری خوش از دنیای رازها باشد بیاور .شرایطی است که عاشق از معشوق خبر ندارد گویا او در دنیای رازهاست و اسراری وجود دارد که عاشق نمی داند
تا معطر کنم از لطف نسیم تو مشام شمه‌ای از نفحات نفس یار بیار
برای اینکه از لطف نسیم خوشبوی تو نفسم را معطر کنم مقداری از نفس معطر یار را بیاور .
به وفای تو که خاک ره آن یار عزیز بی غباری که پدید آید از اغیار بیار
تو را به وفاداری ات سوگند می دهم که خاکی گه محل عبور آن یار عزیز است را طوری بیاوری که به دنبالت نامحرمان با آمدنشان غباری برپا نکنند . یعنی خبر را طوری بیاوری که کسی نفهمد چون ممکن است مانع از آمدن وی شوند.
گردی از رهگذر دوست به کوری رقیب بهر آسایش این دیده خونبار بیار
به کوری چشم آنان که نمی خواهند حضورش را ببینند و برای آسایش و راحت شدن این چشم که خون می گرید از محل عبور دوست گردی بیاور .(گردی که بر چشمان برای درمان می مالند منظور حافظ است)
خامی و ساده دلی شیوه جانبازان نیست خبری از بر آن دلبر عیار بیار
یکی از زیباترین ابیات حضرت حافظ همین بیت است.کسی که در راه عاشقی آماده جان باختن است نباید از روی خامی و ساده دلی چنین کند . عاشقی پیروی کورکورانه نیست . آگاهی و باخبری لازم دارد .عاشق باید حضور یار را درک کند و از حضورش باخبر شود . یاریا همان دلبر قدرتمند و عیّار اگرحتی در پرده باشد باید اثری یا نقشی از او برای عاشق مشخص شود .عیار فرد پاکدلی است که داد مظلومان را از ظالمان می ستاند و دلبر حافظ چنین قدرتی را دارد.
شکر آن را که تو در عشرتی ای مرغ چمن به اسیران قفس مژده گلزار بیار
خطاب حضرت حافظ افرادی هستند که همراه آن دلبر قدرتمند هستند . سپاس که تو ای بلبل در خوشی دیدار یار هستی . حال مژده آن گلزار را برای ما بلبلان اسیر قفس هم بیاور.
کام جان تلخ شد از صبر که کردم بی دوست عشوه‌ای زان لب شیرین شکربار بیار
کام به معنای دهان است . کام جان تلخ شد یعنی جانم افسرده شد چرا که بدون حضور دوست بسیار صبر کرده ام.حال از لب شیرین و شکربار یار عشوه ای برایم بیاور.حتی اگر یار حرفی نزند و فقط با لب شیرینش ادا در بیاورد این حرکت نیز برایم مغتنم است.
روزگاریست که دل چهره مقصود ندید ساقیا آن قدح آینه کردار بیار
چند وقتی است که دل من چهره آن یار که مقصود من است را ندیده ای ساقی آن جام شراب را که مثل آینه ای تصویر یار را نشان می دهد بیاور.جام می را به آینه تشبیه می کند . حافظ کسی است که «در پیاله عکس رخ یار » می بیند.چراکه می برایش مستی به ارمغان می آورد تا شاید حضور یار را در مستی درک کند.
دلق حافظ به چه ارزد به می‌اش رنگین کن وان گهش مست و خراب از سر بازار بیار
دلق که لباس حافظ است نمادی از اعتبار اوست . می گوید این دلق ارزشی ندارد آن را با شرابی رنگین کن . یعنی در راه عاشقی این اعتبار را باید نثار کرد. برای یافتن اثر و نشانی از یار ارزش دارد که اعتبارت را لکه دار کنی و با می مست گردی و تو را رسوا شده و مست از بازار بیاورند.

البته می توان این غزل را با تعبیر عارفانه هم شرح داد . عاشق همیشه جویای وصال با معشوق متعالی است و در این راه بارها به امید وصال مست می شود و در حیرت عاشقی می ماند و درد عاشقی را تحمل می کند و این چرخه را بارها تجربه می کند .وصال با معشوق متعالی همیشه امکان پذیر نیست و حتی گاهی غیر ممکن به نظر می رسد اما عاشق امیدوارانه به آن می نگرد و در این راه صبر می کند و در هر چرخه عاشقی که با مستی توام است انتظار درک نشانه ای از معشوق را دارد خواه پیغام باشد یا بویی خوش و یا کرشمه ای از لب شیرین.